SERACILIKTA KONVENSİYONEL-ORGANİK KARŞILAŞTIRILMASI

Prof.Dr.Sezgin UZUN

Ondokuz Mayıs Üniversitesi
Ziraat Fakültesi
Öğretim Üyesi

 

GİRİŞ
        Organik üretim metotları ile bitki yetiştiriciliğinde bio-çeşitlilik, biyolojik döngü ve toprak biyolojik aktivitesini artırıcı metotlar olarak ön plana çıkmaktadır.
        Bu sistem genelde çiftlik dışından minimum girdi ile başlayarak çevresel dengeyi (ekosistemi) koruyan ve geliştiren dinamik bir yapı olarak kabul edilmektedir.
        Ayrıca tek yıllık ve çok yıllık bitkilerin yetiştirilme durumlarına göre de üretim yöntemlerinde farklılıklar ortaya çıkabilmektedir.

Yıllarca organik tarımın tanımını ‘sentetik bitki koruma ilaçlarının ve suni gübrelerin kullanılmadığı bir tarım sistemi’ olarak yapmaktayız. Aslında bu bir tanım olarak değil de bir özellik olarak kabul edilmelidir.
        Organik tarım için daha uygun bir tanım yapacak olursak; biyoçeşitliliği, biyolojik döngüyü ve toprak biyolojik aktivitesini teşvik eden üretim sistemi olarak tanımlayabiliriz. Bu tarım sistemi çiftlik dışından yapılacak tarımsal girdileri minimuma indirme prensibi ve ekolojik dengeyi koruyacak ve geliştirecek yetiştirme metotlarının kullanılması düşüncesine dayandırılmalıdır.


Bu tanım genel anlamda sürdürülebilir tarımın tanımına çok benzer özellikler göstermektedir.
        Bu özellikler arasında; toprak erozyonunun azalması, fosil yakıt tüketiminin azalması, nitrat sızmasının azalması ve pestisit kullanımının en aza indirilmesi sayılabilir.


Sera kelimesi farklı kişiler için farklı anlamlara gelebilmektedir.
         Sera tipi seçimine ürün türü ve çeşidi, finansal olarak yatırım imkanı, seranın kullanılma yoğunluğu ve üreticinin pazarlama stratejisi gibi faktörlerin etkili olduğu kabul edilir.
        Günümüzde artık sera seçerken bu kriterlere ilave olarak seralarda geleneksel veya organik olarak yetiştirme metotlarından hangisinin kullanılacağı da mutlaka planlama çalışmaları içerisinde değerlendirilmesi gerekecektir.


Sera ürünlerinde organik yolla üretim dünya genelinde son onbeş yılda hızlı bir artış göstermiştir. Organik seracılık (özellikle organik sera sebzeciliği) genelde sertifikalı seracılar ve yerel pazarlara düzenli olarak ürün pazarlama şansına sahip seracılar tarafından uygulama alanı bulmaktadır.
        Organik seracılığın günümüzdeki durumu ile halihazırda seracılık yapan işletmelerle seracılığa yeni başlayan üreticiler için sürdürülebilir bir üretim metodu veya pazarda daha yüksek fiyattan ürün pazarlama sistemi olarak geniş bir potansiyele sahip olduğu düşünülmektedir.


Sertifikalandırılmış organik seracılık ile geleneksel yöntemlerle yapılan seracılık arasında genel olarak bitki besleme uygulamaları ve hastalık ve zararlıların kontrolünde uygulanan yöntemler bakımından farklılıklar bulunmaktadır.


ORGANİK SERACILIKTA BİTKİ BESLEME
        Genel olarak seralarda bitki yetiştiriciliğinde açık arazi uygulamalarına göre daha yüksek miktarlarda besin elementine ihtiyaç duyulabilmektedir.
        Aşırı gübre uygulandığında topraktan sızma ile kaybolma veya gaz halinde kayıplar meydana gelmektedir. Gereğinden az uygulamalar ise bitkilerin besin maddesi stresine girmesine sebep olacaktır. Seralarda organik yetiştiriciliği geliştirmek için bitkilere optimum düzeyde besin maddesi sağlanmalıdır.


Seralarda organik yetiştiricilikte bitkilere besin maddesi sağlamada kompost yapımı tekniklerinin tam olarak uygulanmasını önem kazanmıştır.
       
        Kompostlar toprağa karıştırılarak veya tek başına direkt fide yetiştirme ortamı olarak kullanılacaklarından, yapıları ve bu yapılarını yetiştirme dönemi boyunca korumaları gerekmektedir.


Organik yetiştiricilikte kullanılmak üzere besin içeriği, kalitesi ve fiziksel yapısı da dikkate alınarak değişik bitki artıklarından kompostlama yoluyla uygun bir ortam rahatlıkla hazırlanabilmektedir
       
        Kompostlamada kullanılacak organik materyallerin kompozisyonunun belirlenmesinin yanında materyallerin parçalanması ve kompostlama işleminin programlanması da çok önemlidir.


Kompostlama mikrobiyal aktivite yoluyla yürütülen aerobik bir işlemdir. Bu işlem sıcaklık, pH ve nem gibi bir çok faktöre bağlıdır. Kompostlanmış materyallerin yapısında mineral azot çok düşük seviyede bulunmaktadır. Sebebi ise immobilizasyon işlemi ve kompostlama sırasındaki azot sızmaları veya havaya geçmeleridir.

 Serada organik olarak sebze yetiştiriciliğinde ortaya çıkabilecek
besin maddesi eksikliği belirtileri ve alınması gereken tedbirler.

Azot  eksikliği  ; Yaşlı yapraklar önce açık yeşile, daha sonra sarıya döner, damarlar kırmızımsı bir renk alır, büyüme yavaşlar bu durumda Hazırlanacak olan kompost yığınına kan tozu, balık unu, kuş gübresi (güvercin) ilavesi yapılır.

 Fosfor eksikliği ; Büyüme yavaşlar, yapraklar donuk yeşil renge döner ve hafif morumsu bir görüntü verir, Yaşlı yaprakların kenarları haşlanmış gibi görüntü alır ve erken solar, çiçekler tam olgunlaşmadan dökülme belirtileriyle ortaya cıkar ve Kaya fosfatı, kuş veya güvercin gübresi solusyonu uygulamanın yanında,
hazırlanacak olan komposta daha fazla kemik unu, balık unu ve kuş gübresi ilavesi yapılarak giderilir.

Potasyum eksikliğinde ; Yapraklar küçük, mavimsi yeşil, parlak bir görüntü verir, yapraklar hafifçe dışa doğru kıvrım oluşturur, yaşlı yapraklarda sarı kalın noktalar görülür,  yaprak kenarları haşlanmış gibi görünür ve yukarıya doğru kıvrılır, kök sistemi küçük kalır (az gelişir). 
Besin solusyonuna daha fazla deniz yosunu ilave edilmeli, bir sonraki kompost yığınına daha fazla kül ilavesi yapılarak giderilir.

Kalsiyım ; Genç yapraklar geriye doğru kıvrılarak bir fincan görüntüsünü alır ve kenarlarında beyaz lekeler görülür. Bu renk daha sonra kahverengine döner ve yaprak kenarları tamamen bükülerek yaprağın yuvarlak bir görüntü almasına sebep olur.

Besin solusyonuna kireç ilavesi yapılmalı, yapılacak olan komposta daha fazla kemik unu, alçı taşı veya dolomitik kireç ilavesi yapılmalıdır.


Magnezyum ; Yapraklar bronzlaşır ve daha sonra yaprak damarları arasında sarı lekeler ortaya çıkar.


Besin solusyonuna dolomitik kireç veya magnezyum silikat ilavesi yapılmalı, yapılacak olan komposta daha fazla dolomitik kireç ve hayvan gübresi ilavesi yapılmalıdır.


Kükürt ; Yaşlı yapraklar mor renge doğru döner ve daha sonra kıvrılarak pörsür, genç yapraklar küçük kalır ve yaprak damarları arasında sarılık görülür.


Besin solusyonuna kükürt ilavesi yapılır, yapılacak olan kompost yığınına daha fazla alçı taşı ve kümes hayvanları gübresi ilavesi yapılır.


Mangan ; Yaprak damarları arası sarıya döner ve damarlar net bir şekilde kendilerini dışa vururlar. Bitki yaşlandıkça yapraklar üzerinde küçük ölü noktalar oluşur ve yaprak kağıtımsı bir hal alır. Kök büyümesi yavaşlar.

Solusyona deniz yosunu ilavesi yapılır.


Bor ;
Özellikle köklerde belirtisini gösterir. Bölünmüş ve ince bir şekilde büyüme eksikliği gösteren kökler oluşur. Eski, yaralı ve mat kabuklu görünümlü kökler oluşur.


Besin solusyonuna deniz yosunu ilavesi yapılır.


Demir ; Özellikle erken dönemde en genç yapraklarda çok soluk yaprak oluşumu görülür, yaprak damarları koyu renkli olarak kalır.
 

Solusyona deniz yosunu ilavesi yapılır veya besin tankının dip kısmına bir miktar paslı çivi konur.


Fide veya köklendirme ortamlarına besin maddesi eksikliğinin yaşanmaması için bazı organik gübre kombinasyonları ilave edilmelidir. Fide veya köklendirme ortamlarında besin maddesi testi yapılırken karışımın tamamına test yapılmalıdır.
       
        Genel olarak fide veya köklendirme ortamlarına ilave edilen organik gübreler şunlardır; kalsitik veya dolomitik kireç taşı (Ca, Mg), yeşil kum, potasyum sülfat (K) veya sül-po-mag (K, Mg), kaya fosfatı veya kemik tozu (unu) (P), kan tozu, şili güherçilesi (N), yonca, yer fıstığı ve/veya soya unu gibi bitki unları (tozları) (N, P, K).


Bazı yetiştiriciler yeşil gübre bitkilerinin seralarını sekiz hafta civarında işgal etmelerine izin verebilmektedirler. Özellikle kara buğday ve yulaf ile yeşil gübrelemeye başlanabilir. Tüylü fiğ (Vicia villosa) de denenebilecek bitkiler arasındadır.


Organik seracılıkta diğer önemli bir uygulama da seralarda ürün döngüsünün uygulanmasıdır. Bu amaçla iki yıl üst üste aynı ürün aynı yetiştirme alanında yer almamalıdır. Bu uygulamada ürün döngüsü yöntemleri titizlikle uygulanmalıdır.


ORGANİK SERACILIKTA BİTKİ-ÇEVRE ŞARTLARI İLİŞKİLERİNİN ÖNEMİ
       
        Organik seracılıkta en önemli konulardan bir tanesi de serada yetiştirilen bitkilerin serada oluşan çevre şartları ile ilişkilerinin her yetiştirme bölgesine göre ortaya konmasıdır. Bu anlamda çok güzel bir deyişle ‘Seralarda tabiatı suçlayamazsınız’ bir çok şeyi ifade etmektedir. Seralarda organik yollarla yetiştirilen bitkilerde büyüme, gelişme ve verim davranışları farklı olabilecektir.
       
        Buradan şunu anlayabiliriz; konvensiyonel yollarla yapılan yetiştiricilikteki bitki-çevre şartları arasındaki ilişkiler, organik yöntemlerle yapılan yetiştiricilikteki ilişkilerden farklı olabilecektir.


Seralarda önemli çevre şartları arasında sıcaklık, ışıklanma süresi, şiddeti ve kalitesi, oransal ve mutlak nem, karbondioksit yoğunluğu, toprak yapısı, topraktaki besin elementi durumu, organik madde miktarı ve bunlara paralel olarak toprak nemi, sıcaklığı, pH sı ve havası sayılabilir. Organik seracılıkta risk alma işlemi çok kolay olmamaktadır.


Konvensiyonel seracılıkta gerektiğinde her türlü bitki koruma ilacından belirli ölçülerde faydalanılabilmektedir. Organik seracılıkta ise önce koruyuculuk ön plana çıkmalıdır.
        Bu bakımdan organik seracılıkta bitki yetiştiriciliğinin her safhası kontrol altında tutulmalı ve en uygun çevre şartlarının sağlanması yoluna gidilmelidir.


Bu uygulamalar tohum ekiminden önce başlamalı ve hasada kadar devam etmelidir. Çevre şartları-bitki ilişkilerini ele alırken bitkinin bütün hayatı boyunca sabit bir değerde seyreden çevre şartını istemeyeceği de unutulmamalıdır.
        Bu bakımdan bitki-çevre şartları ilişkileri bitkinin her dönemi için ayrı ayrı modellerle ortaya konmalı ve bu modellerden faydalanarak sera çevre şartları bitkinin isteğine oldukça yakın bir noktada tutulmalıdır. Böylece çevre şartları bakımından optimum noktalara yaklaşma ile maksimum sonuç elde söz konusu olacaktır.


Seralarda bitki koruyuculuğunda güçlü ve sağlıklı bitkilerin önemi küçümsenmemelidir. Seralarda çevre şartları ile bitki ilişkilerini kontrol ederken seranın iskelet malzemesi tipi, örtü malzemesi tipi, yön ve yöneyi, ısıtma ve soğutma sisteminin bulunup bulunmaması ve tipleri, yetiştirme yerlerinin hazırlanması, malç kullanılıp kullanılmaması ve tipleri, sulama sisteminin seçimi ve kullanılmasında bilinçli olunup olunmadığına da dikkat edilmelidir.


ORGANİK SERACILIKTA BİTKİ KORUMA    
       
        Organik seracılıkta organik yollarla hastalık, zararlı ve yabancı ot kontrolü temizlik, hastalık ve zararlı etmenlerinin sera dışında tutulmaya çalışılması, ve hastalık ve zararı etmenlerinin hayat döngüsünü sekteye uğratan kültürel uygulamalar gibi koruyucu yöntemlerin uygulanması ile başlar.

        Eğer koruyuculukta başarısız olunursa sırası ile biyolojik yolla hastalık ve zararlı kontrolü ve sonuçta hastalık ve zararlı kontrolünde kullanılan organik maddelere başvurulması gerekebilir.


Zararlı böcek kontrolünde kullanılan ticari biyolojik kontrol unsurları içerisinde


    Aphidoletes, Aphidius, Uğur böcekleri (Yaprak bitlerinde etkili) Amblyseius (thripslerde etkili) Encarsia (Beyaz sineklerde etkili) Phytosieulus (Kırmızı örümceklerde etkili)


Hastalık ve zararlı kontrolünde kullanılan maddeler etiketleri çok dikkatlice incelenerek kullanılmalıdır. Genel olarak aşağıdaki materyaller bu amaçla kullanılırlar.
    Azadarachtin = neem (bir çok böcek türünde etkili) Beauvaria bassiana (Bir çok yumuşak vücutlu böcek     türünde etkili)
    B.t. israeliensis (Bazı böcek larvalarında etkili) Bakır hidroksit  (Bir çok yaprak hastalığında etkili) Sabunlar (yumuşak vücutlu böcekler için) Pyrethrinler (Bir çok böcek türünde etkili)  Spinosad (Harita böcekleri, tripslerde etkili) Kükürt (İki noktalı örümcek, külleme için etkili)
    Trichoderma (Kök ve yaprak hastalıklarını baskı altına     almada etkili)


Organik seracılıkta hastalık, zararlı ve yabancı ot mücadelesinde kullanılabilecek doğal ev yapımı karışımlar da mevcuttur. Bu karışımlar özellikle seralarda her gün yapılan gözlemlerle belirlenecek olan erken bulaşma dönemlerinde kullanılmaya başlanmalıdır. Bu karışımlarda kullanılabilecek bitkisel materyaller arasında soğan, sarımsak, acı biber, ravent ve domates yaprakları sayılabilir.
       
        Organik seracılıkta en önemli adımlardan bir tanesi de sağlıklı bitki devamlılığı sağlamak için yetiştiriciliğe kaliteli fide ile başlamaktır. Fide üretimi yapılırken kaliteli bir fidede aranan özellikle mutlaka göz önüne alınmalı ve fidelerin bu metotların kullanılma gerekliliklerine cevap vermesi sağlanmalıdır.


ORGANİK SERACILIKTA BİTKİ HASTALIKLARINI AZALTICI KORUYUCU TEDBİRLER
        1. Serada yetiştiriciliğe başlarken her zaman hastalıklarla bulaşmamış tohum, çelik veya çoğaltma materyali kullanmalıyız.    
        2. Hastalıklara dayanıklı materyallerin yetiştirilmesine öncelik vermeliyiz.
        3. Ülke içerisine dışarıdan giren veya aynı ülke içerisinde bir ilden başka bir ile üretim materyali girişi olurken mutlaka karantina tedbirleri uygulanmalıdır.
         4. Serada uygulanacak sağlık tedbirlerine yani özetle temizliğe çok önem verilmelidir.
        5. Seralarda böcek ve kırmızı örümcek yoğunluğunun çok iyi gözlenmesi gerekir. Hastalıklardan arındırılmış bitki elde edebilmek için böcek ve kırmızı örümcek yoğunluğunun minimumda tutulması gerekir.


6. Hastalıkları baskı altına almak için sera içi atmosferinin kontrol altına alınması gerekir. Sera içerisinde nem ne kadar yüksek olursa, hastalıkların ortaya çıkış sıklığı o kadar yüksek olacaktır.
         7. Bitkilerin strese girmesine kesinlikle izin verilmemelidir. Bitki ne kadar fazla strese sokulursa hastalık ve zararlı etmenlerine karşı direnci o kadar azalır.
         8. Bitkiler günlük olarak takip edilmesi gerekir.  Böylece serada bitki yetiştirirken bitki değişik büyüme ve gelişme safhalarında neler olup bittiği hakkında bilgi sahibi olmuş oluruz.
         9. Sera içerisine girmesi muhtemel görevi olmayan insan hareketlerinin minimumda tutulması gerekir.


10. İlk dokuz adımı izledikten sonra hala hastalık problemi ile karşılaşılıyorsa, son çare olarak organik orijinli ve organik tarımda kullanılmasına izin verilen ilaçların kullanılmasına gerek duyulabilir.


Organik yetiştirici olarak seralarda organik yollarla bitki yetiştiriciliğinde başarılı olabilmek için her şeyden önce iyi bir yetiştirici olmak gerekir. Başka bir deyişle, üretimde kullanılan ve gerekli olan beceri ve tekniklerin çoğu ne organik ne de konvensiyoneldir. Genel olarak bu teknik ve beceriler içerisinde
    seranın inşası (yapım, ısıtma, soğutma, sulama), çevre şartlarının düzenlenmesi (ışık, sıcaklık, toprak     nemi, karbondioksit),
    bitkisel planlama (çeşit seçimi, fide üretimi, aşılama,     budama, tozlanma ve döllenmeye yardım) ve pazarlama sıralanabilir.

 

Bu bahsedilen konularda bazı küçük dönüşümler yaparak organik yetiştiriciliğe geçmek mümkün olabilmektedir. Bu değişiklikler;
        a) Seranın yapı malzemeleri bakımından preslenmiş ve kimyasal maddelerle muamele edilmiş ahşap malzemeleri kullanılma durumunda ise bu malzemelerin bitki kökleri ile temas edecek şekilde serada kullanılmamalıdırlar.
        b) Serada damlama sulama ile kullanılabilecek (suda tamamen çözünebilecek) çok az sayıda organik gübre bulunmaktadır. Bu bakımdan kompostun önemi yine ortaya çıkmaktadır.
        c) İstediğimiz çeşidin ticari olarak bulunamadığını belgeleyemediğimiz durumlarda organik tohum kullanılma zorunluluğu vardır.
        d) Serada bitki yetiştiriciliğinde bitki koruma amacı ile organik tarımda kullanılmasına izin verilen maddeler kullanılabilmektedir. Diğer yandan bitki yetiştiriciliğinde koruyuculuğun ön plana çıkartılması gerekmektedir. 
        d) Organik ürünlerin pazarlanması organik üretim yöntemlerine uyum içerisinde üretildiklerini göstermek için etiketlenmeleri gerekmektedir.


ORGANİK SERACILIKTA UYGULAMA ESASLARI

        Organik seracılıkta kullanılan bütün unsurlar aşağıda belirtilen üretim unsurları ile uyum içerisinde olması gerekmektedir.
   




      Organik seracılıkta kullanılan unsurlar ve organik seracılığa uygunluk durumları

 

Yapı malzemeleri

İstenenler

1) Cam

2) Plastiklerin dönüşümünün özendirilmesi açısından plastiklerin kullanılması teşvik edilebilmektedir. Genel anlamda plastiklerin sorumluluk çerçevesinde uzaklaştırılmaları istenmektedir.

3) Örtü materyalleri mevsimin durumuna göre badana ile veya ışık engelleyici panellerle veya özel gölgeleme materyalleri ile örtülebilir.


İzin verilen
1) Plastik (Plastiklerin dönüşümünün özendirilmesi açısından).

2) Suni ışıklandırma

3) Karatma bezi (ışık süresini azaltmak için)

Yasaklanan
1) Yasaklanan maddelerle muamele edilmiş ahşap malzemeler yeni sera yapısında veya tamirlerde kullanılmamalıdır. 

2) Yasaklanan maddelerle muamele edilmiş ahşaplarla toprak, saksı ortamı ve bitkilerin teması olmamalıdır. Eğer yasaklanan maddelerle muamele edilmiş ahşap kullanılırsa toprak, ortam ve bitkilerle temasını engellemek ve kimyasal maddelerin bunlara bulaşmasını engellemek için plastik veya sızdırmayan bir malzeme ile tecrit edilmesi gerekir. 

3) Parçalanarak toprağa karışabilen plastikler

4) Katran

 

 

Konu

Isı kaynağı


Tavsiye edilen
1) Ekonomik olarak kullanılabilen kombine ısı ve elektrik üreticileri kullanılmalıdır. Burada rüzgar enerjisinden faydalanma yoluna gidilebilir.

2) Biyogaz (organik materyallerin parçalanmasından elde edilen bir ürün) kullanılabilir.

3) Isıtmada atmosfere en az düzeyde CO2 salan yenilenebilir yakıt kaynakları tercih edilmelidir.

4) Atık ısı kaynaklarından faydalanılmalıdır. Bunlara örnek olarak hayvan vucut ısısı, elektrik üreten merkezler verilebilir.


İhtiyaç duyulan
1) Sera içerisindeki suni ısı kaynakları için düzenli bir şekilde havalandırma ile bitkilerin yoğun gazlı havaya maruz kalmasının engellenmesi gerekmektedir. 

 

Konu

Karbondioksit zenginleştirmesi


İzin verilen
1) Alevli yakmalar

2) Fermantasyon

3) Kompostlama

4) Sıkıştırılmış gaz (CO2)

(350–1000 ppm arasında CO2 konsantrasyonunun artırılması ile bitki büyümesi olumlu yönde etkilenebilir. İnsanlar için 5000 ppm in üzerindeki CO2 dozları tehlikeli olurlar. Bu konunun işçi güvenliği açısından göz önüne alınması gerekir).

Yasaklanan
Sera ortamına karbondioksit salan herhangi bir yakıtın yakılması


Konu




Yapıların temizlenmesinde kullanılan malzemeler



İzin verilen
1) Hidrojen peroksit

2) Buhar ve sıcak su

3) Basınçlı yıkama

Kısmen kabul edilen

1) Fırın ve ocak temizleyiciler

2) Sönmüş kireç

3) Bakır sülfat

4) İyot

5) Peroksiasetik asit

6) Deterjan ve sabunlar

Yasaklanan
1) Formaldehit

2) Sentetik gaz dezenfektan ve sentetik mantar ilaçları

3) Çamaşır sodası

4) Diğer yasaklanmış materyaller (organik tarımda yasaklanan materyaller listesi)

Konu : Gübreleme

İstenen
1) Üç yıllık bir uygulama planı içerisinde hastalık ve zararlıların kontrolü, toprak verimliliği ve gübreleme stratejileri organik tarımda kullanılan yöntemlerle yapılmalıdır. Kullanılan maddelerin kullanılabilirliğinin belgelenmesi de gerekmektedir.

2) Özellikle topraklı yetiştiricilikte toprak yapısı, sağlığı ve verimliliğinin geliştirilmesi için öncelikle kompost ilavesi ile sağlanması gerekir. Diğer yandan şartlar elveriyorsa ürün rotasyonu ve yeşil gübreleme uygulamalarından da toprağın besin maddesi içeriğini yükseltmek ve güçlü bitkiler yetiştirerek hastalık ve zararlı problemlerini en aza indirmede yararlanılması gerekir.

Uyarlanan 
1) Tek ürün yetiştirme sistemleri

Yasaklanan
1) Organik tarımda kullanılması yasak olan saksı ortamları ve katkı maddelerinin kullanımı

2) Organik tarımda kullanımın yasak olan gübrelerin kullanımı

3) Toprak uygulamalarında pratikte asit veya alkaliliği değiştirilemeyen solüsyonların katyon değişim tamponu olarak kullanılması.

Konu : Hastalık ve zararlı engellenmesi ve kontrolü

İzin verilen





1) Ürün rotasyonu
2) Budama
3) Yabancı ot temizleme
4) Birbirine eşlik etmeyi seven bitkilerin yetiştirilmesi
5) Vakumla bitki koruma
6) Faydalı böcek ve örümcek salımı
7) Böcek ve diğer zararlı etmenlerinin sera içerisine girişini engellemek için hava filtreleri, perdeler ve diğer fiziksel materyallerin kullanımı
8) Toprak mikrobiyal aktivitesini artırıcı aşılamalar yapmak
 


Konu





Toprak dezenfeksiyonu





Kısmen izin verilen
Buhar ve sıcak su

(Toprak pastörizasyonu ile toprak
sterilizasyonu arasındaki fark :
sterilizasyon toprağın 30 dakika süre ile
sıcaklığının 100°C ye çıkarılması ve
topraktaki çoğu organizmanın
öldürülmesi anlamında kullanılır. Bu
uygulama ile toprağın kimyasal yapısı
değişebilir ve bir sonraki ürünün
topraktan besin maddesi alımı
etkilenmiş olabilir.
Pastörizasyon ise toprağın sadece 30
dakika süre ile 71°C ye kadar
ısıtılmasıdır. Bu sıcaklıkta toprakta
bulunan bir çok zararlı patojenler
öldürüldüğü halde toprakta bulunan
faydalı mikroorganizmalar yaşamaya
devam ederler. Bu sebeple organik
seracılık uygulamalarında pastörizasyon
tercih edilmektedir.

Yasaklanan
1) Formaldehit

2) Sentetik gaz dezenfektanlar ve sentetik hastalık ve zararlı kontrolünde kullanılan ilaçlar


Konu





Çevre koruma





İstenen
1) Başlangıç olarak ve bir defa olmak üzere sertifikacı kuruluşu sunulmak üzere çevreye verilebilecek muhtemel zararları en aza indirecek bir çevre planı oluşturulması gerekmektedir. Sertifikacı kuruluşun ilave istekleri olursa istenen zaman bağlı olarak ayrı sunumlar ilave olarak yapılabilir.

2) Çevreye faydalı olma çalışmaları:
a) Su döngüsünün sağlanması (yağmur suları da dahil).
b) Dönüşümü olabilen saksı ve kapların yeniden kullanımı.
c) Etkili yapısal oluşum.
d) Fosil yakıtları kullanımının minimize edilmesi ve ısı etkinliğinin artırılması.
e) Plastiklerin dönüşümünün sağlanması.

3) Aşağıdakilerin oluşumunu amaçlayan girişimler :
a) Üst toprağın alınması ve / veya,
b) Beton dökülmesi ve/veya,
c) Çakıl dökülmesi gibi işlemler seranın kurulması ve kullanıma başlanması sırasında sertifikacı kuruluşça öncelik alması gereken konular olmalıdır.

Yasaklanan
1) Üretim alanı veya çiftlik plan alanının çevresel olarak hassas alanlara doğru artırılması.


Sera işletme şekillerine göre dönüşüm şartları


Konu 



İstenen yetiştirme ortamı


Topraklı yetiştiricilikte
Toprağı iyileştirici (biyolojik aktivitesini artırıcı) bir plan uygulanmalı ve bu işlem vazgeçilmez kanun olarak kabul edilmelidir. 

Tezgah ve kap sisteminde
Her yetiştirme dönemi sonuna kadar kaplara veya tezgahlara biyolojik olarak aktif bir yetiştirme ortamı yerleştirilmelidir. 

Fide ve saksılı bitki yetiştiriciliğinde
Canlı (biyolojik olarak aktif) toprağa gerek duyulmaz.




Konu 


Yeni uygulamalar için gerekli olan geçiş süresi

Topraklı yetiştiricilikte

1.  Sera içerisinde organik tarımda yasak olan maddelerin son kullanıldığı tarihten sonra 36 ay.
2.   Sera en az bir yıl önceden bir  sertifikasyon programına kayıtlı olması gerekir. 
3.   Sertifikalandırmadan önce başvuru sahibi imkan ve çalışmaların sertifikacı kuruluşun üretim standartlarını karşılayabilecek durumda olması gerekir.

Tezgah ve kap sisteminde
 
Sertifika alma aşamasından önce sertifikasyon komitesinin bütün tavsiyeleri yerine getirilmesi gerekir.

Fide ve saksılı bitki yetiştiriciliğinde

Sertifika alma aşamasından önce sertifikasyon komitesinin bütün tavsiyeleri yerine getirilmesi gerekir.








İzin verilen    

Kompost ve çiftlik gübresi uygulamama prensiplerine uygun olmak şartı ile kompost ve yanmış çiftlik gübresi kullanımı
   

Kompost ve çiftlik gübresi uygulamama prensiplerine uygun olmak şartı ile kompost ve yanmış çiftlik gübresi kullanımı

   

Yetiştirme ortamı ile birlikte satılan bitkiler topraksız bir ortamda yetiştirilebilir. Ancak ortamın içeriği organik tarımda kullanılmasına izin verilen materyaller listesi ile uyum içerisinde olmalıdır.







Yasaklanan     

       Biyolojik olarak aktif olmayan bir ortamda yetiştirilen bitkiler insan tüketimi amacı ile sertifikalandırılmış olarak satılmayabilirler.

    Biyolojik olarak aktif olmayan bir ortamda yetiştirilen bitkiler insan tüketimi amacı ile sertifikalandırılmış olarak satılmayabilirler.
   

Biyolojik olarak aktif olmayan bir ortamda yetiştirilen bitkiler insan tüketimi amacı ile sertifikalandırılmış olarak satılmayabilirler.


Toprak pastörizasyonunda sıcaklık uygulama süresi ve organizmaların
    ölümü için gerekli olan zaman





Slayt 1 .O {font-size:149%;}

Mücadele edilecek unsur	Uygulanacak sıcaklık (o C)	Ölüm için gerekli zaman (dakika)
Bir çok yabancı ot	70-80	15
Fusarium	57	30
Rhizoctonia	52	30
Böcek ve örümcekler	60-71	20
Botrytis	55	15
Sclerotinia	50	5
Bakterilerin çoğu	60	10
Nematotlar	55	15
Pythium	46	40

 

 ORGANİK SERACILIKTA SERTİFİKASYON AŞAMALARI
        Bütün sertifikacı kuruluşlar gibi BC da çok kolay bir protokol izleyerek organik yetiştiricilere hizmet vermektedir.
        1. Yetiştirici sertifikasyon başvuru formunu doldurur ve ücreti ile birlikte yerel sertifikasyon kuruluşuna sunar.
        2. Sertifikasyon komitesi başvuru formunu inceler ve kontrol elemanlarının incelemelerde göz önüne alması gereken tavsiyelerde bulunur.
        3. Başvuru formu kontrol amacı ile akredite olmuş inceleme elemanına gönderilir.
        4. Başvuru yapan işletmede kontroller yapılarak sertifikasyon komitesine rapor halinde sunulur.
        5. Sertifikasyon komitesi sunulan raporu inceler ve tamamlanması gereken konularda tavsiyelerde bulunur.
        6. Rapor ile birlikte tamamlanması gereken konular yetiştiriciye ulaştırılır.
        7. Kontrollere devam edilerek sertifika veren kuruluşun standartları sağlandığında sertifikasyonun kabulü onaylanır.     8. Sertifika statüsüne karar verilir ve işlem tamamlanmış olur.


Eğer yapısal maliyetlerin karşılaşılmasında bir zorluk bulunmuyorsa yeni bir sera ile organik yetiştiriciliğe başlamak çok daha kolay olacaktır.

        Diğer organik tarım kollarında olduğu gibi, organik seracılıkta da uygulanan her adımın belgelenmesi ve kullanılan materyallerin örneğin organik saksı ortamlarının çok hassas bir şekilde organik tarım uygulamalarına uygunluğu bakımından kontrol edilmesi gerekir. Bu kontroller organik materyal düzenlemeleri ile uyumlu olması gerekmektedir.

        Organik yetiştiricilikte diğer bir kural da mümkünse kullanılan tohum materyallerinin organik kaynaklı olmasıdır. Bunun sağlanamaması durumunda, sertifika veren kuruluş üreticiden en az üç defa organik tohum elde girişiminizin olduğunu ve başaramadığınızın belgelenmiş olmasını ve bu sebepten dolayı konvensiyonel tohum kullandığınızı kabul edebilir. 

ORGANİK OLARAK YETİŞTİRİLEN ÜRÜNLERİN BESİN DEĞERLERİ
        Birçok bitki türünün özellikle sebzelerin tüketilme alışkanlığı ve yolları, yetiştirilme dönemlerinin genelde kısa oluşları, birim alandan daha fazla ürün elde etmek amacıyla sentetik gübrelerin kullanımını artırmış, insan sağlığı üzerine olan olumsuz etkileri zamanla ortaya çıkmıştır.
        Özellikle yeşil yaprakları tüketilen sebzelerin yetiştirilmesinde kullanılan nitratlı gübrelerin bu ürünlerde nitrat birikimlerine sebep olduğu ve bunun kansere sebep olduğu ortaya konmuştur.
        Bu olumsuzluklara bir de bitkilere püskürtülen zehirler ilave edildiğinde bitki bünyesine geçen, kalıntı olarak bitki üzerinde (yenilen kısım veya diğer kısımlar) bulunan ve insan sağlığını olumsuz etkileyen maddelerin ciddiyeti birçok ülkede bitki yetiştiriciliğinde organik yetiştirme metotlarının seçimini gündeme getirmiştir.
        Organik yolla yetiştirilen ürünler her şeyden önce sadece güvenli olmakla kalmayıp besleyici özelliklere de sahiptirler.


Araştırmalar, organik metotlarla yetiştirilen ürünlerin, konvensiyonel olarak yetiştirilen ürünlerden daha fazla besin maddesi içerdiğini göstermiştir (Şekil 1, 2). Araştırmalar organik ve konvensiyonel metotlarla yetiştirilen ürünlerin mineral madde içeriklerinin karşılaştırıldığında (ortalama olarak) organik ürünlerin magnezyum, potasyum, mangan, demir, ve bakır içeriği bakımından daha yüksek değere sahip olduğunu ortaya koymuştur (Tablo 6,7).

        Örneğin organik domateslerde % 500 daha fazla Kalsiyum bulunmuştur.
        Organik ürünler daha az nitrat içerirler. Konvensiyonel olarak yetiştirilen ürünlerde nitrat seviyelerinin daha yüksek olmasının suni gübre uygulamalarından kaynaklandığı bilinmektedir.

 

 Araştırmalara göre son 30-40 yılda uygulanan toprak işleme, bitki besleme ve bitki koruma metotlarına bağlı olarak bir çok meyve ve sebze türünde değişik oranlarda mineral madde içeriği azalması ortaya çıkmıştır (Tablo 5).


Amerika ve İngiltere’de son 60 yılda ürünlerdeki mineral içeriğinde azalma oranı (%).

 

Slayt 1 .O {font-size:149%;}

Mineral	USA (1963-1992) 13 Meyve ve sebze ortalaması	İngiltere (1936-1995) 20 Meyve ve sebze ortalaması
Kalsiyum	- 29	- 19
Magnezyum	- 21	- 35
Sodyum	N/A	- 43
Potasyum	- 6	- 14
Fosfor	- 11	- 6
Demir	- 32	- 22
Bakır	N/A	- 81
N/A : Analiz edilmemiş

 

 Slayt 21 .O {font-size:149%;}

 

 Slayt 22 .O {font-size:149%;}